Географиялык абалы
- Башкы
- Географиялык абалы
Сузак районунун географиялык жайгашуусу жана жаратылыш өзгөчөлүктөрү
Сузак району Кыргыз Республикасынын түштүгүндө жайгашкан Жалал-Абад облусуна караштуу ири райондордун бири. Район өзүнүн географиялык жайгашуусу, табигый ресурстары, тоо кыркалары, токойлору жана дарыялары менен айырмаланат.
Жалпы географиялык маалымат
Сузак району Кыргыз Республикасынын түштүгүндө жайгашкан Жалал-Абад облусуна караштуу эң ири райондордун бири болуп саналат. Калкынын саны боюнча Кара-Суу районунан кийинки экинчи орунда турган Сузак району Фергана өрөөнү менен чектешкен белгилүү Көк-Арт өрөөнүндө жайгашкан.
Район батышынан жана түндүк-батышынан Базар-Коргон району, түштүк-чыгышынан Өзгөн району, түндүк-чыгышынан Тогуз-Торо району, түштүгүнөн жана түштүк-батышынан Өзбек Республикасы менен чектешет.
Райондун түндүк тарабы деңиз деңгээлинен 1100–2200 метр бийиктиктеги Фергана тоо кыркалары менен курчалган Көк-Арт өрөөнүндө жайгашкан.
Табигый өзгөчөлүктөрү
- Көк-Арт өрөөнү райондун негизги географиялык өзөгүн түзөт.
- Фергана тоо кыркалары райондун түндүк тарабын курчап турат.
- Кара-Алма жана Орток токой чарбалары жайгашкан.
- Көк-Арт, Чангет-Сай, Кара-Дарыя дарыялары район аймагын аралап өтөт.
- Район минералдык жана кен байлыктарга бай.
Жаратылыш ресурстары
Райондун аймагында Кара-Алма, Орток, Урум-Баш сыяктуу жаңгак токойлору бар. Бул аймактар табигый экосистеманын маанилүү бөлүгү болуп саналат.
Ошондой эле районду аралап өткөн Көк-Арт, Чангет-Сай, Кара-Дарыя дарыялары суу ресурстарынын негизин түзөт.
Түрдүү минералдарга жана кен байлыктарга бай райондо белгилүү үч көмүр кени бар. Алар Көк-Жаңгак, Маркай жана Кум-Бел кендери.
Климаттык шарттары
Климаты континенттик, жайында ысык жана кургак, кышында мелүүн суук. Бул шарттар айыл чарбасын өнүктүрүүгө ылайыктуу.
Январь
Өрөөндөрдө орточо температура –4,4°С, тоолуу аймактарда –8°С.
Июль
Өрөөндөрдө орточо температура +26,3°С, тоолордо +23,2°С.
Минималдуу температура
Өрөөндөрдө –30°С, тоолуу аймактарда –35°С чейин төмөндөйт.
Жылдык жаан-чачын
Өрөөндөрдө 456 мм, тоолуу аймактарда 1090 мм чейин жетет.
Транспорттук жайгашуусу
Райондун аймагын Көк-Жаңгак шаарынан башталып, Жалал-Абад, Ташкент, Жамбыл шаарларын аралап Бишкек шаары менен байланыштырган стратегиялык темир жол кесип өтөт.
Сузак, Ырыс, Атабеков, Барпы айыл аймактары аркылуу өткөн Ош–Бишкек авто жолу район үчүн маанилүү транспорттук магистрал болуп саналат.
Мындан тышкары, Балыкчы–Жалал-Абад альтернативдүү жолу Курманбек, Көк-Арт, Багыш айыл аймактарын кесип өтөт.
Жыйынтык
Сузак району географиялык жайгашуусу, тоолуу жана өрөөндүү аймактары, токойлору, дарыялары, кен байлыктары жана климаттык шарттары менен өзгөчөлөнөт.
Ушул өзгөчөлүктөрүнүн негизинде Сузак району Жалал-Абад облусунун социалдык, экономикалык жана экологиялык жактан маанилүү аймактарынын бири болуп эсептелет.